وقتی یک رمان خارجی را به فارسی می‌خوانیم، فقط با نویسنده روبه‌رو نیستیم؛ مترجم نیز نقش مهمی در تجربه‌ای دارد که از کتاب به دست می‌آوریم. انتخاب واژه‌ها، لحن شخصیت‌ها، ریتم جمله‌ها و حتی میزان روان بودن متن فارسی می‌تواند باعث شود دو ترجمه از یک اثر، تجربه‌های متفاوتی برای خواننده ایجاد کنند.
به همین دلیل بسیاری از کتاب‌خوان‌های حرفه‌ای هنگام انتخاب کتاب فقط نام نویسنده و ناشر را بررسی نمی‌کنند و نام مترجم نیز برایشان اهمیت دارد. حتی بعضی مترجمان طی سال‌ها فعالیت به‌اندازه‌ای شناخته شده‌اند که خوانندگان، کتاب تازه را به اعتبار نام آن‌ها انتخاب می‌کنند.
نجف دریابندری، محمد قاضی، سروش حبیبی، عبدالله کوثری، مهدی غبرایی، لیلی گلستان، مژده دقیقی و گلی امامی از مترجمانی هستند که هرکدام بخشی از ادبیات جهان را به خوانندگان فارسی‌زبان معرفی کرده‌اند؛ از ادبیات کلاسیک روسیه و آمریکا تا رمان‌های آمریکای لاتین و آثار معاصر جهان.
در این مطلب، به‌جای یک زندگی‌نامه طولانی، سراغ مهم‌ترین ویژگی کار این مترجمان، آثار شاخص آن‌ها و تعدادی از کتاب‌هایی می‌رویم که صفحه محصولشان در فروشگاه ناصری قابل مشاهده است.
۱. نجف دریابندری؛ مترجمی با نثر فارسی شخصیت‌دار
نجف دریابندری از چهره‌های مهم ترجمه ادبی در ایران است. یکی از ویژگی‌هایی که درباره ترجمه‌های او زیاد مورد توجه قرار گرفته، تسلط او بر زبان فارسی و توانایی در بازآفرینی لحن نویسنده در متن فارسی است.
دامنه آثار او فقط به رمان محدود نیست و از ادبیات داستانی تا فلسفه و علوم انسانی را شامل می‌شود. با این حال بسیاری از خوانندگان او را با ترجمه آثار ارنست همینگوی، ویلیام فاکنر و مارک تواین می‌شناسند.
پیرمرد و دریا ـ ارنست همینگوی
گوربه‌گور ـ ویلیام فاکنر
سرگذشت هاکلبری فین ـ مارک تواین
۲. محمد قاضی؛ نامی ماندگار در ترجمه ادبیات کلاسیک
محمد قاضی از مترجمانی است که نسل‌های مختلف کتاب‌خوان ایرانی با نام او آشنا هستند. نثر روان و خوش‌خوان او باعث شد بسیاری از آثار کلاسیک ادبیات جهان برای مخاطب فارسی‌زبان خواندنی‌تر شوند.
یکی از شناخته‌شده‌ترین ترجمه‌های او «دن کیشوت» اثر سروانتس است. ترجمه این اثر در کارنامه قاضی جایگاه ویژه‌ای دارد و آثار دیگری از نویسندگانی مانند گوستاو فلوبر، جک لندن و سنت‌اگزوپری نیز در میان ترجمه‌های او دیده می‌شوند.
شازده کوچولو ـ آنتوان دو سنت‌اگزوپری
مادام بوواری ـ گوستاو فلوبر
سپیددندان ـ جک لندن
۳. سروش حبیبی؛ از ادبیات روسیه تا رمان‌های مهم اروپا
نام سروش حبیبی برای بسیاری از علاقه‌مندان رمان‌های روسی و اروپایی آشناست. او آثار مهمی از نویسندگان مختلف را به فارسی برگردانده و ترجمه‌هایش از تولستوی، داستایفسکی، دینو بوتزاتی و جان استاین‌بک در میان کتاب‌خوان‌ها شناخته شده‌اند.
اگر به آثار کلاسیک روسیه یا رمان‌های شاخص قرن بیستم علاقه دارید، نام سروش حبیبی یکی از نام‌هایی است که هنگام مقایسه ترجمه‌ها زیاد با آن روبه‌رو خواهید شد.
مرگ ایوان ایلیچ ـ لئو تولستوی
قمارباز ـ فئودور داستایفسکی
بیابان تاتارها ـ دینو بوتزاتی
۴. عبدالله کوثری؛ یکی از نام‌های مهم ادبیات آمریکای لاتین
عبدالله کوثری برای بسیاری از علاقه‌مندان ادبیات آمریکای لاتین نامی بسیار آشناست. بخش مهمی از آثار ماریو بارگاس یوسا، کارلوس فوئنتس و دیگر نویسندگان این حوزه با ترجمه او به دست خوانندگان فارسی‌زبان رسیده است.
برای خواننده‌ای که قصد ورود جدی‌تر به ادبیات آمریکای لاتین را دارد، نام کوثری می‌تواند نقطه شروع مناسبی برای پیدا کردن آثار شاخص این جریان ادبی باشد.
جنگ آخر زمان ـ ماریو بارگاس یوسا
سور بز ـ ماریو بارگاس یوسا
آئورا ـ کارلوس فوئنتس
پوست انداختن ـ کارلوس فوئنتس
۵. مهدی غبرایی؛ مترجم رمان‌های مهم ادبیات معاصر جهان
مهدی غبرایی در کارنامه خود ترجمه آثاری از نویسندگان متنوع جهان دارد؛ از ژوزه ساراماگو و هاروکی موراکامی تا خالد حسینی و کازوئو ایشی‌گورو.
تنوع نویسندگان و جغرافیای ادبی آثار ترجمه‌شده او باعث شده نام غبرایی برای خوانندگانی که ادبیات معاصر جهان را دنبال می‌کنند، نامی آشنا باشد.
بادبادک‌باز ـ خالد حسینی
کافکا در کرانه ـ هاروکی موراکامی
هزار خورشید تابان ـ خالد حسینی
۶. لیلی گلستان؛ از رومن گاری تا ادبیات و هنر
لیلی گلستان علاوه بر فعالیت در حوزه هنرهای تجسمی، کارنامه قابل‌توجهی در ترجمه دارد. آثار ترجمه‌شده او طیف متنوعی از ادبیات داستانی، گفت‌وگو و کتاب‌های مربوط به هنر را شامل می‌شود.
«زندگی در پیش رو» از رومن گاری یکی از شناخته‌شده‌ترین ترجمه‌های اوست و همچنان در میان کتاب‌خوانان فارسی‌زبان مخاطبان زیادی دارد.
مردی با کبوتر ـ رومن گاری
میرا ـ کریستوفر فرانک
۷. مژده دقیقی؛ انتخابی مهم برای ادبیات معاصر
مژده دقیقی از مترجمانی است که در حوزه ادبیات معاصر انگلیسی‌زبان و داستان فعالیت گسترده‌ای داشته و آثار متنوعی را به خوانندگان فارسی معرفی کرده است.
یکی از کتاب‌هایی که با ترجمه او در سایت ناصری ثبت شده، رمان مشهور «فارنهایت ۴۵۱» نوشته ری بردبری است؛ اثری مهم در ادبیات پادآرمان‌شهری قرن بیستم.
۸. گلی امامی؛ از رمان تا جستار
گلی امامی کارنامه‌ای متنوع در ترجمه دارد؛ از ادبیات داستانی گرفته تا آثار غیرداستانی و جستار. بسیاری از خوانندگان امروز نام او را با ترجمه آثار آلن دوباتن می‌شناسند.
در کنار ترجمه آثار دوباتن، کتاب‌هایی در حوزه رمان و ادبیات نیز در کارنامه او دیده می‌شوند و همین تنوع باعث شده مخاطبان مختلفی با نام او آشنا باشند.
هنر سیر و سفر ـ آلن دوباتن
حباب شیشه ـ سیلویا پلات
دختری با گوشواره مروارید ـ تریسی شوالیه
برای کتابفروشی‌ها؛ نام مترجم می‌تواند خودش یک عامل فروش باشد
در کتاب عمومی، مشتری همیشه با نام دقیق کتاب وارد فروشگاه نمی‌شود. گاهی درخواست به شکل «کتاب‌های نجف دریابندری»، «ترجمه‌های عبدالله کوثری» یا «کتاب‌های سروش حبیبی» مطرح می‌شود. این موضوع نشان می‌دهد نام مترجم می‌تواند مانند نویسنده و ناشر، یکی از مسیرهای انتخاب مشتری باشد.
برای کتابفروشی‌ای که بخش ادبیات جهان فعالی دارد، بهتر است موجودی فقط براساس نام نویسنده چیده نشود. شناخت مترجمان مطرح و داشتن چند عنوان شاخص از هرکدام، هم پاسخ‌گویی به مشتری را ساده‌تر می‌کند و هم امکان پیشنهاد کتاب‌های مرتبط را افزایش می‌دهد.
محمد قاضی، نجف دریابندری و سروش حبیبی را در کنار نام نویسندگان کلاسیک جدی بگیرید.
آثار ترجمه عبدالله کوثری، مخصوصاً کتاب‌های یوسا و فوئنتس، برای مخاطبان این حوزه اهمیت ویژه‌ای دارند.
مهدی غبرایی و مژده دقیقی برای مخاطبانی که رمان و داستان معاصر جهان می‌خوانند نام‌های مهمی هستند.
لیلی گلستان و گلی امامی در کنار ادبیات، برای مخاطبان هنر و آثار غیرداستانی نیز نام‌های قابل‌توجهی هستند.
اگر براساس سلیقه ادبی انتخاب کنیم، سراغ کدام مترجم برویم؟
اگر به ادبیات کلاسیک علاقه دارید، ترجمه‌های محمد قاضی، نجف دریابندری و سروش حبیبی می‌توانند نقطه شروع خوبی باشند. برای ادبیات آمریکای لاتین، عبدالله کوثری یکی از مهم‌ترین نام‌هایی است که بارها با آن روبه‌رو خواهید شد.
خوانندگان ادبیات معاصر جهان می‌توانند سراغ آثار ترجمه‌شده مهدی غبرایی و مژده دقیقی بروند، در حالی که لیلی گلستان و گلی امامی علاوه بر ادبیات داستانی، ترجمه‌های قابل‌توجهی در حوزه هنر، گفت‌وگو و جستار نیز دارند.
سؤالات متداول درباره مترجمان مطرح ایرانی
برای خواندن آثار داستایفسکی کدام مترجم را بررسی کنیم؟
سروش حبیبی از مترجمانی است که آثار مهمی از ادبیات روسیه را ترجمه کرده و هنگام انتخاب ترجمه آثار داستایفسکی و دیگر نویسندگان روس می‌توان نام او را نیز بررسی کرد.
مترجم شناخته‌شده آثار آمریکای لاتین کیست؟
عبدالله کوثری با ترجمه آثار ماریو بارگاس یوسا و کارلوس فوئنتس یکی از شناخته‌شده‌ترین مترجمان این حوزه در ایران است.
چرا نام مترجم هنگام خرید کتاب اهمیت دارد؟
انتخاب واژه‌ها، لحن و سبک فارسی مترجم روی تجربه خواندن اثر تأثیر دارد. به همین دلیل وقتی یک کتاب چند ترجمه مختلف دارد، مقایسه مترجم‌ها می‌تواند به انتخاب نسخه مناسب‌تر کمک کند.
جمع‌بندی؛ مترجم بخشی از هویت نسخه فارسی کتاب است
مترجمان مطرح فقط متن یک زبان را به زبان دیگر منتقل نمی‌کنند؛ شیوه استفاده آن‌ها از فارسی می‌تواند روی تجربه‌ای که خواننده از یک اثر خارجی دارد تأثیر بگذارد. به همین دلیل شناخت مترجمان برای کسی که ادبیات ترجمه می‌خواند، به‌اندازه شناخت نویسندگان و ناشران ارزشمند است.
نجف دریابندری، محمد قاضی، سروش حبیبی، عبدالله کوثری، مهدی غبرایی، لیلی گلستان، مژده دقیقی و گلی امامی هرکدام مسیر متفاوتی در ترجمه داشته‌اند و آشنایی با آثار شاخص آن‌ها می‌تواند راه خوبی برای کشف بخش‌های مختلف ادبیات جهان باشد.
برای انتخاب تعداد، اضافه کردن کتاب‌ها به سبد خرید و نهایی‌سازی سفارش، راهنمای خرید از سایت پخش ناصری را مشاهده کنید.
مشاهده آموزش خرید از سایت ←